อุทิศที่ดินให้วัดแล้ว แต่ยังมีชื่อเจ้าของเดิมในโฉนด ทายาทเอาคืนได้ไหม?

…#เรื่องเล่าคดีความ by ทนายจ๊ะ ฅนว่าความ Ep-58 “อุทิศที่ดินให้วัดแล้ว แต่ยังมีชื่อเจ้าของเดิมในโฉนด ทายาทเอาคืนได้ไหม?”

ช่วงนี้มีข่าวข้อพิพาทที่ดินวัดป่าอดุลยาราม จังหวัดขอนแก่น ที่น่าสนใจในทางกฎหมายครับ เรื่องนี้ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น เพราะเดิมเคยมีการฟ้องร้องขอคืนและขับไล่วัดออกจากที่ดิน โดยคดีต่อสู้กันมาจนถึงชั้นฎีกาและคดีดังกล่าวเป็นที่ยุติแล้ว แต่ต่อมาฝ่ายทายาทได้หยิบยกประเด็นทางกฎหมายขึ้นมาใหม่ โดยอ้างในทำนองว่า แม้เจ้าของที่ดินเดิมจะมีเจตนาอุทิศที่ดินให้วัด แต่การยกให้นั้นอาจเกินกว่าส่วนที่เจ้าของเดิมมีสิทธิจัดการ และในส่วนที่เป็นสิทธิของภรรยานั้น ภรรยาไม่ได้สมัครใจหรือมีเจตนาอุทิศให้วัดด้วย จึงกลายเป็นข้อพิพาทอีกชั้นหนึ่งว่า การอุทิศที่ดินในอดีตมีผลครอบคลุมที่ดินทั้งหมดเพียงใด

ประเด็นแบบนี้จึงละเอียดกว่าการถามว่า “พ่อยกที่ดินให้วัดแล้ว ลูกจะเอาคืนได้ไหม” เพราะต้องย้อนตรวจสอบตั้งแต่ที่มาของกรรมสิทธิ์ว่า ขณะอุทิศที่ดินนั้นใครเป็นเจ้าของ มีกรรมสิทธิ์คนละเท่าใด ที่ดินเป็นสินส่วนตัวหรือสินสมรส ผู้ที่แสดงเจตนาอุทิศมีอำนาจจัดการได้ทั้งหมดหรือเพียงบางส่วน และคู่สมรสอีกฝ่ายได้ให้ความยินยอมหรือแสดงเจตนาอุทิศส่วนของตนด้วยหรือไม่ นอกจากนี้ยังต้องพิจารณาผลของคำพิพากษาในคดีก่อนว่าได้วินิจฉัยประเด็นใดไว้แล้ว และประเด็นที่นำมาฟ้องหรือโต้แย้งภายหลังเป็นประเด็นเดียวกับที่ศาลเคยวินิจฉัยจนถึงที่สุดหรือเป็นสิทธิคนละส่วนกัน

ดังนั้น คดีที่ดินลักษณะนี้จึงดูเพียงชื่อในโฉนดหรือคำว่า “อุทิศให้วัดแล้ว” อย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้ครับ ต้องแยกให้ชัดว่าใครมีสิทธิในที่ดินส่วนใด ใครเป็นผู้แสดงเจตนายกให้ และคำพิพากษาเดิมผูกพันคู่ความและครอบคลุมประเด็นใดบ้าง หากมีการตั้งข้อพิพาทใหม่ว่าส่วนหนึ่งของที่ดินเป็นสิทธิของภรรยาและภรรยาไม่เคยสมัครใจยกให้ ประเด็นนั้นก็ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริง พยานหลักฐาน และผลของคำพิพากษาเดิมอย่างละเอียด ไม่สามารถสรุปจากข่าวเพียงด้านเดียวได้ว่า ที่ดินทั้งหมดเป็นของฝ่ายใดครับ

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้กฎหมายทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำเฉพาะคดี